Jesteś niezalogowany  |   Administrator
15 grudnia 2019 r.
Aktualności   |   Plan spotkań   |   Historia   |   Podstawy   |   Inne korporacje   |   Dokumenty   |   Czytelnia
 
 

Fil. ks. biskup Edward O'ROURKE (Cetus 1898)   

Edward Aleksander Władysław hr. O 'Rourke urodził się 26 października 1876 r. w Basinie, powiatu Nowogródzkiego. Pochodził ze znanej rodziny irlandzkiej, zasłużonej od XI do XVII wieku w dziejach swojego kraju i Kościoła. Na skutek prześladowania katolickiej ludności irlandzkiej przez angielskich protestantów, wielu przedstawicieli irlandzkich rodzin opuszczało kraj. Do nich należeli też O'Rourkowie, którzy na przełomie XVII i XVIII wieku wyemigrowali do Francji, a stamtąd pradziad. naszego biskupa, Kornel, przybył w drugiej połowie XVIII wieku do Rosji, gdzie wstąpił do wojska Katarzyny II i dał początek inflanckiej gałęzi rodu.

Z tej polskiej gałęzi pochodził ojciec Edwarda, Michał, ziemianin, oficer rosyjskiej marynarki wojennej, ożeniony z Angeliką Bochwicówną. Po zrezygnowaniu ze służby wojskowej gospodarował w swym majątku, Basinie, gdzie zasłynął jako postępowy reformator, działacz społeczny i oświatowy. Tam też Edward, późniejszy biskup Gdańska spędził pierwsze lata życia. Nauki pobierał początkowo w Małopolsce, w Bąkowicach pod Chyrowem, w prywatnym gimnazjum OO Jezuitów, później w I gimnazjum w Wilnie, a następnie w gimnazjum im. Aleksandra w Rydze, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości w 1896 r. W Rydze też ukończył politechnikę, studiując od l898 do 1903 r. na Wydziale Handlu i Mechaniki. W tych latach był czynnym członkiem Arkonii, utrzymując następnie, jako filister, do końca życia, serdeczne więzy koleżeńskie, dochowując wierności arkońskiej ideologii.

Po ukończeniu politechniki wyjechał do Fryburga, gdzie w okrasie 1903 - 1904 studiował prawo, a następnie w latach 1904 - l908 w Innsbrucku Wydział Teologiczny, który ukończył uzyskując doktorat.

Niższe święcenia kapłańskie otrzymał w Wołkowysku, a wyższe w Kownie w 1907 r. W 1908 r. został w Petersburgu profesorem Historii Kościoła oraz wykładowcą języka francuskiego. W 1910 r. pełnił funkcję sekretarza arcybiskupa metropolity mohylewskiego, Wincentego Kluczyńskiego, a w latach 1911 - 1917 był proboszczem parafii św. Stanisława, znów w Petersburgu. W 1912 r. został mianowany honorowym kanonikiem katedralnym Kapituły Metropolitalnej Mohylewskiej. Od 1917 r. był komisarzem duchownym diecezji mińskiej, oraz członkiem Komisji Likwidacyjnej do Spraw Królestwa Polskiego Ziemi Mińskiej. 29.IX.1918 r. mianowany został przez papieża Benedykta XV biskupem diecezji ryskiej. Sakrę biskupią otrzymał w Wilnie l5.XII.1918 r. Była to pamiętna uroczystość, na którą zjechało się kilkudziesięciu Arkonów.

W czasie pobytu w Rydze zorganizował na nowo Kościół na terenie Łotwy, usilnie dbając o rozwój szkolnictwa. Przeprowadził wstępne uzgodnienia dla zawarcia konkordatu z Watykanem. Szanując jednak uczucia narodowe Łotyszów, postanowił zrezygnować z diecezji ryskiej i zasugerował Stolicy Apostolskiej obsadzenie tej diecezji przez Łotysza. Uwzględniając jego prośbę, Papież mianował go biskupem tytularnym Cassei, a następnie delegatem apostolskim dla krajów bałtyckich. W następnych latach ksiądz biskup O 'Rourke pełnił obowiązki administratora apostolskiego diecezji warmińskiej i chełmińskiej, aż do powstania diecezji gdańskiej, której 3 stycznia 1926 r. został pierwszym biskupem ordynariuszem. Nominacja ta była dowodem pełnego zaufania Stolicy Apostolskiej do jego osoby, gdyż Gdańsk należał do najtrudniejszych placówek, wymagających wielkiego taktu, spokoju i umiejętności postępowania, ze względu na ścierające się tam interesy Polski i Niemiec. Mimo narastających trudności, zwłaszcza po dojściu Hitlera do władzy w Niemczech, zdołał ks. biskup utworzyć na podległym mu terenie dwa dekanaty, do których należało siedem nowych parafii, w tym dwie z językiem polskim, oraz zbudował 12 kościołów i kaplic.

Od 10 do 12 grudnia 1935 r. odbył się z inicjatywy ks. biskupa O'Rourke pierwszy diecezjalny Synod Duchowieństwa Gdańskiego. Wśród wielu uchwał znalazły się cztery punkty dotyczące prac duszpasterskich dla ludności katolickiej, między innymi zwiększenia liczby polskich nabożeństw, wydania śpiewnika i książek do nabożeństwa. Pismem zaś z 26.XI.1936 r. biskup wydał polecenie, by każdy student teologii w diecezji gdańskiej poznał dostatecznie język polski, Na skutek jednak dalszych szykan antypolskich, gdy agitacja hitlerowska w Gdańsku zaczęła przyjmować zgoła prowokacyjne formy, ks. biskup O'Rourke doszedł do przekonania, że nie może nadal pełnić swych obowiązków bez narażania na szwank powagi biskupa katolickiego i wobec tego zwrócił się do Watykanu z prośbą o zwolnienie go ze stanowiska ordynariusza diecezji gdańskiej. Papież przyjął rezygnację księdza O'Rourke (13.VI.1938 r. ) i mianował go biskupem tytularnym Sofii oraz kanonikiem Kapituły gnieźnieńsko-poznańskiej, z siedzibą w Poznaniu. Po wybuchu wojny w 1939 r. ks. biskup O 'Rourke został przez Niemców aresztowany i wywieziony do Berlina, skąd po dłuższym czasie udało mu się wyjechać do Rzymu. Tam wstąpił do Zakonu OO Marianów, gdzie dnia 27.VI.1943 r. zakończył swe pracowite i świątobliwe życie.

l7.XII.1972 r. nastąpiła ekshumacja i sprowadzenie jego szczątków z cmentarza Campo Verona do Polski i umieszczenie ich w Kaplicy Opackiej (obecnie kaplica biskupia) w katedrze Oliwskiej. Dnia 19.I.1950 r. społeczeństwo gdańskie ufundowało tablicę pamiątkową ku czci swego dawnego Pasterza, którą wmurowano w prawą ścianę katedry.

Edward O'Rourke wychowany został przez rodziców w duchu polskim, był ojcem chrzestnym Arkona, Maurycego Bosak-Hauke, syna sodalisa Aleksandra. Był wszechstronnie wykształcony, władał biegle - poza oczywiście polskim i łaciną - angielskim, francuskim, łotewskim, litewskim, niemieckim, włoskim, rosyjskim i białoruskim. Cechowała go wysoka kultura, niezwykła skromność i życzliwość dla ludzi.

Mieczysław Jałowiecki 
(cetus 1895)       

Tekst został napisany w 1950 r. i opublikowany w Księdze Stulecia Arkonii

---

>> Artykuł o fil. bp O'Rourke w gdańskiej "Gwieździe Morza".

>> Noty biograficzne Arkonów.

 
 

Aktualnoťci | Plan spotkań | Czym jest Arkonia? | Historia | Podstawy
Słownik| Inne korporacje | Linki i sznurki
   
Przeszukaj witrynę A! Przeszukaj WWW
admin